The Fukuoka Farming Website "De Synergetische Tuin" |
|||||||
| Home | Introduction | Overview | Synergistic | Articles | Projects | Resources | Philosophy |
Van Emilia Hazelip
Translation into Dutch courtesy of Willeke Leuver
Emilia Hazelip, die meer dan 10 jaar geleden het concept van permacultuur in Frankrijk introduceerde, evolueert haar werk voortdurend en heeft een voedsel teelt methode ontwikkeld die ze 'Synergetische Landbouw' noemt.
Emilia Hazelip's werk is sterk beïnvloed door Masanobu Fukuoka's systeem van 'natuurlijke landbouw', door permacultuur en Marc Boufils' landbouwonderzoek, evenals door haar eigen experimentele werk; het kweken van groenten met minimale input in Zuid Frankrijk en andere Middellandse zee gebieden.
De eerste verrassing als je Emilia's keukentuin binnenkomt, is groenten te zien groeien in een vrij wanordelijke manier op langwerpige aardeverhogingen van 1.2 meter (5ft) breed bij 8 meter (26ft) lang. De bedoeling is ruimte voor de voeten en voor de planten te creëren, omdat lopen waar de planten moeten groeien, zorgt voor samenpakken van de grond en waar de grond geen lucht bevat, groeit niets. De gecultiveerde gebieden zijn goed afgebakend, hun verhoogde vorm geeft een merkbare toename van productieoppervlakte. Verder zijn ze allemaal bedekt met mulch - bedekking van de aarde om het organische materiaal te beschermen, erosie en dichtslibbing door regen te voorkomen, verdamping in de zomer te voorkomen, en een microklimaat te behouden die de ongunstige effecten van temperatuurextremen verminderen. De aarde op deze manier beschermen voorkomt de noodzaak om het ieder jaar te spuiten. Emilia claimt dat er geen noodzaak bestaat om de aarde te bemesten omdat deze zichzelf onderhoudt: 'aarde zelfbemesting'. In plaats van alle planten er uit te halen en het 's winters braak te laten liggen en bloot te stellen aan erosie, worden sommige planten, en alle wortels, in de aarde achtergelaten, waarbij hun verrotting een continue reserve van organisch materiaal verzekeren.
Het heeft nog andere voordelen. Look bijvoorbeeld, wordt tot het witte gedeelte teruggesneden, dan twee tot drie weken met rust gelaten zodat ze een tweede oogst opleveren. Daarna worden de wortels in de grond achtergelaten waar ze regenereren en zaad maken voor het volgende jaar.
In deze experimentele tuin is de pompoen de buur van de tomatenkiemen, die op hun beurt weer gevonden worden naast bonen of pepers. Omdat er aandacht is besteed aan buurplanten, helpt diversiteit om ze beter tegen ziekten en plagen te beschermen. Deze combinatie van planten ondersteunt ook de vruchtbaarheid van de grond.
Je kunt hier en daar bloemen en onkruiden zien, of liever zoals ze hier genoemd worden 'spontane planten'. Je verwijdert deze niet (helemaal niet trouwens) omdat ze, aangezien ze inheems zijn, insecten en andere organismen in de aarde aantrekken, die nuttig zijn. Om al deze redenen is het beter om een grote diversiteit van planten te combineren, zelfs degene die wij als nutteloos zien.
Emilia zegt dat het noodzakelijk is een bepaald aantal schadelijke insecten (of zo genaamde schadelijke insecten) in de tuin te laten leven, omdat ze soms helpers van de tuin zijn. Wanneer je bijvoorbeeld de kolonies van de groene vlieg uitroeit, zullen de lieveheersbeestjes, die zich daarmee voeden, niet meer komen en er niet meer zijn om de bevolking van de groene vlieg te reguleren of de volgende nieuwe invasie van insecten te bestrijden.
Het probleem van de slakken is echter niet opgelost. De eenden, die een klein meer in het midden van de tuin hebben, blijken niet efficiënt genoeg (ze slapen als de slakken volop in de weer zijn!). Emilia is op zoek naar andere roofdieren die behulpzaam zijn in de biologische strijd. Ze gaat de egel weer introduceren en, in samenwerking met een lokale landbouwonderzoeker, experimenteren met de efficiëntie van de scarabee, een kleine tor die een natuurlijke vijand van de slak is.
Tenslotte is een synergetische tuin een ecosysteem dat bewust zo ontworpen is dat alle dynamische levensvormen, die van nature in de aarde voorkomen, aanwezig kunnen blijven terwijl er steeds groenten groeien (op wat voor schaal dan ook). Zo simpel is het. Maar het is niet de manier waarop de wetenschap er gewoonlijk tegenaan kijkt, noch de landbouwstaat die in Frankrijk heerst. Emilia roept gepassioneerd uit: "de levende wereld wordt niet door de technicus begrepen, en omdat het niet begrepen wordt, wordt het niet bestudeerd om zijn diversiteit. Mensen willen er altijd mechanische wetten op toepassen.
We hebben een agricultuur geërfd die voortdurend de aarde heeft verstoord om het voor de volgende gewassen voor te bereiden. De oude landbouw van de Inca's, de Maya's en het oosten bereidden hun velden ook op deze manier voor. Cultureel werd deze activiteit geëerd en bezongen door dichters. Ecologisch, pedologisch, is het een catastrofe.
Een natuurlijke, niet-getraumatiseerde aarde, bevat een subtiele balans van duizenden diverse, specifieke organismen. Van vriendelijke bacteriën tot fungi, de aanwezigheid van al deze onzichtbare tere levens laten complexe interacties toe - het 'Synergetische effect'. Van de dynamische processen in de aarde, denk ik dat de ethyleen-zuurstof cyclus een goed voorbeeld is van deze wonderlijke wereld.
Hoe kunnen we de aarde iets ter compensatie teruggeven, en het terugbrengen tot zijn natuurlijke ongecultiveerde gezondheid? We kunnen die kwaliteit niet recreëren wanneer we de wortelzone overhoop blijven gooien. De enige manier is door een landbouwmodel te onderwijzen die zowel de 'wilde' aarde, als de productie van gewassen behoudt. Dit is meer dan 20 jaar mijn streven geweest. Ik noem het systeem dat ik ontworpen heb: 'Synergetische Landbouw', gebruikmakend van het vermogen van de aarde om zichzelf vruchtbaar te maken. Deze vorm van landbouw kan op iedere schaal uitgeoefend worden en alle machines die in U.S.A. en Canada voor 'niet-bewerk' landbouw gebruikt wordt kunnen voor Synergetische Landbouw gebruikt worden.
Het fundament van mijn onderzoek is het werk van Masanobu Fukuoka, wiens boek "The One Straw Revolution" mijn leven in 1977 veranderde toen het in het Engels gepubliceerd werd. In Fukuoka's natuurlijke landbouw worden geen machines gebruikt, noch kassen, noch alle andere dingen die we normaal moeten doen wanneer we in een moeilijk klimaat werken. Wat mij het belangrijkste leek was in staat te zijn gewassen te telen zonder de aarde 'uit te buiten', zelfs als er een compromis gesloten wordt op het gebied van machines. Voor ik Fukuoka's werk tegenkwam heb ik eind jaren 60 nabij Chadwick gewerkt, in Santa Cruz, Californië. De lessen van Ruth Stout's boek "Tuinieren zonder werk en hoe je groene vingers kunt hebben zonder zere rug" volgend (ook in de zestiger jaren), begon ik mijn bedden te bedekken met verschillende materialen.
Vanaf toen heb ik verhoogde bedden gemaakt in al mijn tuinen, hoewel het verschil in hoogte afkomstig was van de aarde die ik van de paden op het bed heb geschept......helemaal geen dubbel gespit.
In 1985, tijdens de eerste permacultuur ontwerpcursus met Sego Jackson in de Pyreneeën, gaf Marc Bonfils een presentatie over zelfverrijkend graan productie. Vanaf toen heeft Marc onderwezen over de agrarische redenen achter deze nieuwe landbouwmethode. Tegenwoordig leveren microbiologen, als Alan Smith en Elaine Ingham, ook veel noodzakelijk bewijs over de hoogste noodzaak om te stoppen met het veranderen van de bodemstabiliteit en het door ploegen tot uitputting te stressen.
Ik kan deze landbouw geen "nietsdoen" noemen aangezien er, in tegenstelling, veel te doen is om een serie culturen te grondvesten waarbij dat wat je achterlaat van evenveel belang is als dat wat je oogst. Een gedetailleerd plan dat de opvolging en plantenmix aangeeft, waarbij gelet wordt op het soort wortelrestant dat in de aarde blijft, constant gecombineerd met stikstofinbrengende planten van de peulvruchtenfamilie, is een must.
Hoewel we bij het starten de aarde grondig om kunnen spitten moeten we, als we de tuin eenmaal opgestart hebben, de aarde niet dieper dan zaad diepte verstoren, en slechts alleen als er gezaaid moet worden. Wat het organische materiaal in de aarde verteert, is de chemische reactie die volgt wanneer de atmosfeer in aanraking komt met de aarde bij het ploegen. Hoewel er bij mineraliserende humus een vlugge direct werkende bemesting is geproduceerd, is de prijs die je hiervoor moet betalen veel te hoog. De gezondheid en groei van planten hangen ook van andere omstandigheden af, zoals ethyleen gas dat de opname van ijzer bevordert. Planten zullen gezond zijn, wanneer alle verteerbare flora in de grond aanwezig is. Aarde en planten zijn afzonderlijke organismen.
Planten zijn de 'antenne' van de aarde, ontvangen licht en maken gezond, organisch, plantaardig materiaal van de ruimte daarboven, aangezien 95 % van de benodigde voedingsstoffen van gas en licht afkomen. Met andere woorden, de plant neemt 2,5% van zijn benodigdheden van de aarde in de vorm van mineralen en sporenelementen. Het overige 2,5% aan voedingstoffen is stikstof, die op symbiotische manier verkregen kan worden, door het te combineren met stikstofbevorderende planten, voornamelijk van de peulvruchtenfamilie, zoals bonen, chickpeas, favabonen, linzen en erwten.
Het oogsten is net zo belangrijk als de rest van het proces. De aarde is een levende massa van interactieve wezens, die allen eten, net als alle andere levende organismen op deze planeet. Hun voedselketen is een wonder van ingewikkelde relaties, het minerale, plantaardige en de
dierlijke/insecten/bacteriële werelden omvattend.
Als we de grond verstoren door hem te ploegen, creëren we daar, ondanks onze beste bedoelingen, stress in. Het moment dat we daar mee ophouden kunnen we onze tuin of boerderij op een dergelijke manier organiseren dat de grond functioneert zoals 'in het wild'. Een maximum van wat er gegroeid heeft blijft achter, ofwel door zijn wortels (voor gewassen die boven de grond groeien), ofwel door het opvolgen van wortelgewassen door andere gewassen die overvloedige hoeveelheden wortels in de aarde, zoals snijbiet.
Deze restanten dragen, samen met andere natuurlijk vergankelijke materialen, bij aan oppervlaktecompostering, waarbij meer organische materie in de grond achterblijft, dan er door de gewassen is verwijderd. Vanaf het moment dat we stoppen met het mineraliseren van humus neemt de op de aarde achtergebleven materie toe, net als de myriade microplaatsen erin, daarbij onderdak verlenend aan tevreden bacteriën die in een kring ronddraaien tussen ethyleen en zuurstof, gas afgevend dat essentieel is voor het welzijn van alle soorten wortels.
Hoe minder we de aarde verstoren, hoe groter de diversiteit en intensiteit van interacties die in de massa plaats zullen vinden, dus hoe gezonder de planten en hoe minder problemen zullen er voor ons zijn. Het is tijd dat we toegeven dat de aarde aan zichzelf overgelaten moet worden terwijl wij gewassen telen. We moeten dit organisme genoeg respecteren om de op natuurlijke manier te laten functioneren, hoewel het 'ontwikkeld' wordt door onze technische zorg. Het organisme in de aarde is als een bloedstroom van het menselijke lichaam die voedingsstoffen vervoert en deelneemt in de opname van de aanwezige mineralen.
Bovengronds handelen bladeren als fotogalvanische cellen, licht vangend en energie producerend. De enige brug die deze fantastische job uitvoeren zijn planten; ik heb het altijd vreemd gevonden dat, althans in de wildernis, de planten de eerste link zijn in de voedselketens en verantwoordelijk zijn voor de vorming van de 'aarde', in de landbouw daarentegen, worden ze beschuldigd van vernietiging van de aarde. Typisch de westerse mens, de gewassen zijn de zondebokken geworden voor de negatieve effecten van ploegen!
De aarde zou nooit geopend en gedwongen gevoed moeten worden, zelfs niet met het beste compost ooit gemaakt. Laat alleen aan de aarde achter wat er in groeit. Wat betreft de rest, leg het bovenop de aarde, als mulch. En laat de bewoners van de aarde het in zijn massa absorberen.
Ik geloof echt dat zolang we nog geen vrede gesloten hebben met de aarde, wij geen vrede boven de grond zullen vinden. Dat zolang we de exploitatie van de organismen rechtvaardigen, er andere exploitaties zullen volgen en we parasieten zullen blijven, meer verbruikend dan bijdragend en in entropie spiraliseren tot we massale zelfmoord zullen plegen.
De vier principes van Synergetische Landbouw
1. Houdt de aarde ongestoord en los.
2. Gebruik het zelfregulerende systeem van de aarde om het vruchtbaar te maken.
3. Integreer de afval zone met het landbouw bodem profiel.
4. Vestig een partnerschap met weldoeners om de gewassen te beschermen.
Verhoogde bedden zijn alleen nodig waar continue gewassen geoogst worden. Voor gebieden waar slechts eenmaal geoogst wordt is een goede laag mulch voldoende om het samenpakken van de aarde te voorkomen.
De volgende voorbeelden zijn van toepassing in regionen met een gematigd klimaat, waar 's winters de temperatuur 's nachts niet onder de -10 graden C komt. Voor tuinen in een extremere (aardrijkskundige) breedte, of op hoger gelegen gebieden, is een heel andere strategie vereist. Evenzo is voor klimaten die in de winter vorstvrij blijven een alternatief plant- en teelt opvolgingsmethode van toepassing.
In mijn ervaring hebben de positieve of negatieve resultaten, die ik met zaaidata gehad heb, plaatsgevonden als resultaat van bestudering van de ontwikkeling van planten door het seizoen heen, in relatie tot het weer enz. (Ik heb al lang het volgen van de maan, kosmische kalender opgegeven, omdat er onvoldoende bewijzen waren om de tijd en complicaties daar bij te rechtvaardigen). Misschien zijn bepaalde invloeden eerder het resultaat van onze houding, dan van verder van huis.....en daarnaast beïnvloedt een tevreden zelfverrijkende grond de ontkieming en groei van de planten.
Laten we nu eens kijken hoe productie voor een driejarige cyclus aangepakt moet worden (welke oneindig herhaald kan worden) op drie verschillende verhoogde bedden.
Jaar 1 april
Zaai wortelgewassen in lijnen, 25-30 van elkaar geplant, van wortels en/of bieten, zowel als knollen (rapen) op de platte bovenkant van het verhoogde bed. Wanneer je kleine zaadjes zaait, duw je de mulch opzij in de lengte van de zaaiplek en maak zonder 'de aarde te bewerken' een inkeping van dezelfde lengte als de lijn, stop je zaadjes er in zoals je gewend was en strooi wat aarde erboven. Oefen dan wat druk uit op de aarde zo dat het aan het zaad hecht. Als de zaden klein zijn, duw de mulch dan niet terug maar houdt de omgeving vochtig. Dit gewas kan gecombineerd worden met enig ander soort erwtjes, die iedere 2-3 meter zowel in holten als dwars over het smalle bed gezaaid kunnen worden.
Plant aan de zijkanten van het verhoogde bed in een zigzag patroon; probeer verspreid plantuien of zaailingen met ieder type sla of Brussels lof. Houdt de zijkanten permanent beplant met afsnijdbare slasoorten, daarbij zaailingen plantend naast de planten die in het zaad schieten. Als de uien geoogst zijn gebruik je dezelfde zone voor het herplanten met nieuwe uienvariëteiten, of door knoflook of look. Na verloop van tijd moet je proberen 'slasoorten' te planten waar uien gestaan hebben en de lelieachtige variëteiten waar de slasoorten waren. De zijkanten van alle verhoogde bedden moeten gelijk behandeld worden behalve waar je overblijvende bieslook wilt telen, of andere overblijvende of zelfzaaiende leden van dezelfde familie.
Zorg er voor dat je bloemen zaait in al je bedden: goudsbloemen (in hoofdzaak de oranje variëteit), alsook alle soorten Afrikaantjes en waterkers, daarbij aandacht schenkend aan hun groeipatroon. Ieder bed zou ten minste één van elke soort van deze planten moeten hebben als heilzame buurplanten voor de gewassen. Plant ze op de bovenkant van het bed, maar laat ze niet te veel plaats innemen.
Juli
Als je de wortelgewassen oogst, zaai je groene mosterd zaden op deze plekken. Wanneer de erwten afgesneden worden en als mulch achtergelaten worden, zaai je in de wilde weg bonen in holtes.
September - oktober
Zaai varianten winterspinazie als de mosterd geoogst wordt.
November
Zaai fava bonen of erwten tussen de spinazie.
JAAR 2 maart - april
Poot lijnen snijbietplanten tussen de fava bonen. Zaai nu peulvruchten als je ze afgelopen herfst niet geplant hebt (of als ze de winter niet overleefd hebben)
Juni - augustus
Zaai bonen tussen de snijbiet, voor je de peulvruchten oogst; ga de hele zomer door met het planten van bonen.
November
Zaai fava bonen of erwten (andere variëteiten dan verleden jaar), parallel met de snijbiet lijnen.
JAAR 3 maart - april
Ga door met het oogsten van snijbiet tot het gaat bloeien. Snijd de meeste planten zo laag mogelijk terug zodra dit gebeurt. Kies er, afhankelijk van de grootte van het bed en het aantal planten dat je hebt, minimaal twee en maximaal vier, om te staken en in het zaad te laten schieten. (Er is geen ruimte voor details over de wijze waarop de planten voor zaadproductie geselecteerd worden). Zaai verdere wortelgewassen, parallel aan de verwijderde snijbietwortels, aan de hand van het patroon van jaar 1; wanneer er opeenvolgende planten gekozen worden zorg dan voor gewasrotatie en tracht te voorkomen dat twee planten van dezelfde familie elkaar opvolgen.
JAAR 1 maart - april
Zaai erwtjes in holtes op afstand van 50-60 centimeter.
Mei
Plant tomatenplanten in twee zigzag lijnen in het midden van het bed. Zaai voor de tomaten basilicum en koriander.
Juni
Zaai de hele zomer bonen tussen de tomaten.
November
Zaai fava bonen tussen de stervende/dode planten die afgesneden en als mulch achtergelaten zijn.
JAAR 2 maart - april
Tomatenplanten groeien graag op grond waar eerder tomaten gestaan hebben, dus hier is geen rotatiestrategie nodig - dus herhaal het patroon van jaar 1, hoewel het wel de moeite waard is de planten op iets andere plek te zetten zodat de wortels overal in de grond verspreid raken (zet basilicum waar koriander stond, en andersom).
Herfst
Voor wintergroenten wissel je ieder jaar tussen erwten en fava bonen.
JAAR 3
Lente
Herhaal jaar 1 of volg het patroon in verhoogd bed 3 als je de voorkeur geeft aan het integreren van een rotatie patroon.
JAAR 1 maart - april
Zaai erwtjes.
Mei
Plant (of zaai) twee rijen pompoensoorten in een brede zigzag lijn naar het centrum van het bed, samen met wat maïs.
Juni
Begin je bonen te zaaien.
Augustus
Plant in de ruimte tussen de pompoenbladen Chinese kool, broccoli of spruiten (de bladeren van de pompoen zorgen voor schaduw om de zaailingen te beschermen).
November
Zaai fava bonen of erwten tussen de kolen.
JAAR 2 Lente
Terwijl de oogst voortduurt (zorg er altijd voor dat je de planten afsnijdt en de wortels ongestoord in de aarde achterlaat) kun je spinazie, mosterdgroen en/of borage en Nieuw Zeelandse spinazie zaaien.
Zomer
Zaai bonen tussen de andere planten.
Herfst
fava bonen of erwten
JAAR 3 Lente
Jaar 1 kan herhaald worden of afgewisseld met verhoogd bed 2 (of een andere).
Installeer een druppelirrigatie slang (een simpele smalle slang met gaatjes om de 25-30 centimeter volstaat en zou geen last moeten hebben van kalk ophoping). 2 slangen per bed is optimaal, parallel geplaatst op ongeveer l0 centimeter van de randen van de platte bovenkant van het verhoogde bed.
Als je een permanent stutsysteem in je tuin op wilt zetten dat niet beschadigd wordt, ongeacht de windsterkte, probeer dan 6 meter lange bouwstangen (10 of 12 cm dik) waarmee je een boog vormt over de bedden. Bevestig een sterke draad van de top van iedere gekruiste stang naar de volgende en deze zullen goede ondersteuning vormen voor klimmende bonen, zowel zomers als 's winters.
Zorg er voor natuurlijk vergankelijk touw te gebruiken om de planten aan de stangen te bevestigen, zodat je aan het eind van het seizoen de knopen van de stang kunt verwijderen en het touw samen met de plantenmulch op het bed kunt achterlaten. Komkommers, meloenen en veel pompoensoorten kunnen aangemoedigd worden om op deze manier te klimmen en zodoende een hoop ruimte op de grond vrij laten.
Tuinieren op de zelfverrijkende manier produceert een rijke oogst: hoe meer planten er in de aarde leven en afsterven, hoe rijker en vruchtbaarder deze wordt.
Gereproduceerd van Prodder, vertaald uit het Engels door Willeke Leuver.
Overig Leesmateriaal:
1. Masanobu Fukuoka, The One-Straw Revolution. 1978. Rodale.
2. -The Natural Way of Farming. 1985. Japan Publications
3. -The Road Back to Nature. 1987. Japan Publications.
4. Ruth Stout. Gardening Without Work. 1961. Devin-Adair.
5.-How to Have a Green Thumb Without an Aching Back. 1968. Exposition Press.
6.-The Ruth Stout No-Work Garden Book. 1971. Rodale Press.
7. Alan Smith. "Secrets of the Living Soil." 1981. Permaculture International Journal #1
(or again in PIJ #39).
8. Lea Harrison. "Soil Fertility." Permaculture Activist #26.
9. Elaine Ingham. "Life in the Soil: Understanding the Soil Foodweb.'' Jan. 1997, Acres, U.S.A.
10. B. Mollison & D. Holmgren. Permaculture One. 1981. Tagari.
11. Marc Bonfils. LeSol el I 'Erosion. 1985. Las Encantadas.
Emilia Hazelip heeft veel jaren permacultuur onderwezen. Ze schrijft over de regionen van de
Pyreneeën in het zuidwesten van Frankrijk.
Las Encantadas, BP 217, F-11306 Limoux-Cedex, France
Tel/Fax 33+46-83-15-111
Een leerzame video over niet-bewerkend synergetisch tuinieren, die stap voor stap het proces beschrijft dat is ontwikkeld door Emilia Hazelip om een ecologische landbouw te creëren. Ze werd geïnteresseerd in Fukuoka's werk in 1977 en deze video laat de culturele en klimatologische aanpassingen zien die ze heeft ontwikkeld in de loop van de jaren van onderzoek. Beschikbaar in Spaans, Frans, Italiaans & Engels in vele vormen.
Deze foto's zijn van Emilia Hazelip's Synergetische Tuin in Frankrijk
(klik op de foto om een groter formaat te zien)
Late lente van het eerste jaar. |
Lente van het tweede jaar. |
Vergezicht van gemengde planten: |
Vergezicht van gemengde planten: |
Close up van gemengde planten: |
Close up van gemengde planten: |
Algemene blik op een volwassen tuin: |
|
| Home | Introduction | Overview | Synergistic | Articles | Projects | Resources | Philosophy |
This page was last updated on February 26, 2003
Copyright © 2002 Larry Haftl